Zekanın oluşumunu etkileyen faktörleri genetik ve çevresel diye iki kategoriye ayırabiliriz.

Zeka doğuştan gelen kalıtımla aktarılan bir özelliktir. Anneden ve babadan gelen genler zekanın oluşumunu belirler. Gebelikte iken annenin dengeli ve düzenli beslenmesi de bebeğin zekanın oluşumuna büyük oranda etki eder.

Çevre: Zekanın oluşumuna ve gelişimine çevrenin etkisi yüksektir. Birey doğruştan kazandığı zihinsel bir posansiyeli geliştirmek için çeşitli uyarıcılarla dolu bir çevreye gereksinim duyar.

Zengin uyarıcılı çevrenin zekâ bölümünü bir miktar arttırdığı gözlenmiştir. Zekânın, çevre etkileri ile artı, eksi yaklaşık on, onbeş puan fark edebileceği öne sürülür. Örneğin, orta sosyo-ekonomik düzeydeki zekâ bölümü 100 olan bir kişi, olumsuz çevresel koşullar içinde yetişecek olursa zekâ bölümü 85’e düşerken, aynı zekâ bölümüne sahip bir kişi, zengin uyarıcılı bir çevrede yetişecek olursa zekâ bölümü 115’e kadar yükselebilir. Zekâ gelişiminin hızlı olduğu erken çocukluk döneminde çevresel uyarıcıların önemi büyüktür.